Compliance en moreel leiderschap: de SCHIJN is al fataal!

By Roland NotermansGeen categorieWith 0 comments

Vorige week nog moest de Algemeen Directeur van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants Harm Mannak schoorvoetend toegeven dat hij had verzuimd transparant te zijn over zijn Voorzitterschap van de Raad van Commissarissen en aandeelhouderschap van een vennootschap die ex-ENRON CFO Andy Fastow had uitgenodigd voor een NBA-congres. Fastow bleek OOK aandeelhouder van dezelfde vennootschap. Harm Mannak omschreef Fastow als ‘betrokkene’ (sic). Als de algemeen directeur al geen belangenverstrengeling kan onderscheiden, en daarmee het vertrouwen in accountants ondermijnt, is hij dan nog is hij dan wel geschikt om het vertrouwen in de rol van accountants te herstellen? De SCHIJN van belangenverstrengeling ondermijnt zijn geloofwaardigheid; terecht dat hij -hangende het onderzoek- is geschorst.

Belangenverstrengeling bij Proximus?
Afgelopen weken kwam ook Dominique Leroy, beoogd CEO van KPN, in de belangstelling van veel media. Aanvankelijk omdat zij zou worden voorgedragen als CEO van KPN. Vervolgens omdat zij opdracht had gegeven om na een gesloten periode haar aandelen Proximus te verkopen, wetende dat zij mogelijk binnen enkele maanden Proximus zou willen verlaten.

De SCHIJN van misbruik van voorkennis is al fataal!
Dat is een boude uitspraak, dus laat ik dat toelichten. CEO’s en andere executives leven in een glazen viskom: al hetgeen zij zeggen en vooral doen ligt voortdurend onder een vergrootglas. Van hen wordt méér verwacht dan van hun ondergeschikten. Immers, zíj worden geacht de kernwaarden van de organisatie uit te dragen, te verduidelijken, tastbaar en zichtbaar te maken en aandacht te vragen voor de wijze waarop deze organisatie haar doelen wil bereiken. Dus niet alleen aandacht voor WAT de doelen zijn, maar óók HOE die doelen moeten worden bereikt: op verantwoorde, integere wijze.

Leidinggevenden die beweren dat integriteit belangrijk is maar voortdurend (slechts) aandacht vragen voor het behalen van de financiële doelen lopen het risico dat hun ondergeschikten hen ‘hypocrisie’ verwijten. Of op z’n minst: dat zij ethisch ‘neutraal’ overkomen op hun medewerkers. Dat is zeer riskant!

Moreel of technisch fout?
Dominique Leroy ontkent dat zij met voorkennis heeft gehandeld, omdat zij op 25 juli opdracht gaf tot verkoop en in diezelfde week een sollicitatiegesprek had met KPN. Voor de strikt-juridische vraag of zij handelde met voorkennis is de datum waarop zij met KPN sprak wellicht relevant. Voor moreel leiderschap niet. Moreel leiderschap vergt dat geen twijfel kan worden gezaaid over haar integriteit. Die moet zichtbaar zijn voor haar ondergeschikten en andere belanghebbenden. Zelfs het verkeerd inschatten van maatschappelijke reacties kan de vraag opwerpen of je dan wel geschikt bent. De Raad van Commissarissen van ING heeft het afgelopen jaar tweemaal een verkeerde inschatting gemaakt, met grote reputatieschade tot gevolg.

Integriteit moet zichtbaar zijn
Zelfs indien Leroy volstrekt integer dacht te handelen, dan nog moet zij driemaal nadenken over de vraag hoe anderen deze handeling zouden kunnen percipiëren. Subjectieve perceptie wordt anno 2019 namelijk door velen als werkelijkheid ervaren; het is niet anders. Als moreel manager moet zij immers voorbeeldgedrag tonen. Onder alle omstandigheden. Niet alleen handelend als executive. Hetgeen zij doet als privépersoon reflecteert óók op haar geloofwaardigheid. Een moreel leider kan het zich niet veroorloven om een masker te dragen dat de werkelijke morele persoon verbergt. Persoon en leider moeten congruent zijn. Indien Leroy door KPN-medewerkers niet wordt gezien als moreel leider, wat komt er dan terecht van hun missie en kernwaarden, waarvan ‘vertrouwen’ er een is? Een leider kan alleen leiden indien hij/zij het vertrouwen geniet en blijft genieten van alle stakeholders. Zoals bekend gaat haar voordracht niet door. We begrijpen allemaal waarom.

Wat kunnen wij hiervan leren?
Aanvallen op jouw persoonlijke geloofwaardigheid en reputatie zijn buitengewoon moeilijk te pareren. Zelfs indien die niet kunnen worden bewezen, dan bestaat een grote kans dat je ‘aangeschoten wild’ wordt; dat anderen twijfelen aan jou, als persoon en/of als manager. Dat raakt jouw werkplezier, jouw ‘gezag’ en uiteindelijk jouw functioneren. Geef anderen dus geen stok om mee te slaan; acteer vanuit de gedachte dat leidinggevenden elke beslissing die ze nemen publiekelijk op twitter of op andere social media zouden moeten kunnen verdedigen. Dat is zelden een gemakkelijke zaak. Zoek de randen dus niet op maar toon moreel leiderschap, geef het goede voorbeeld en maak het zichtbaar. Iedere dag weer.