Compliance-schendingen en groepsgedrag: 10 tips van deze expert!

By Roland NotermansGeen categorieWith 0 comments

Sociaal psycholoog en hoogleraar Rob van Eijbergen heeft in april jl. zijn oratie uitgesproken getiteld “Integriteit en kwaliteit van organisaties”. Voor wie zijn belangrijkste aanbevelingen en tips wil lezen, geef ik onderstaand een samenvatting. De kernvragen die hij zich stelt zijn: (a) waar liggen op organisatieniveau de oorzaken voor integriteitsschendingen, en (b) wat zouden organisaties kunnen doen om die te voorkómen.

De context bepaalt:
Integriteitsopvattingen zijn tijd- en cultuurgebonden (ook context-gebonden, zo lazen we al bij Sylvie Bleker). Integriteit definieert hij als handelen in overeenstemming met geldende normen en waarden, rekening houdende met gerechtvaardigde belangen van alle betrokkenen (p.2).

Oorzaken van integriteitsschendingen:

Hij ziet naast de befaamde Toxic Triangle (namelijk ‘psychopatische’ leider, volgzame medewerkers en gebrekkige morele oordeelsvorming) nog een vierde factor van belang: groupthink, oftewel slechte kwaliteit van besluitvorming. Medewerkers stellen hun eigen normen in de loop van de tijd bij om bij een groep te mogen/kunnen horen (zie het fameuze Salomon Ash-experiment: dit filmpje duurt slechts 4 minuten maar zal jou shockeren, indien je het nooit eerder hebt gezien).

“Samengevat hebben groepen de neiging als gevolg van hun groepsdynamiek belangrijke informatie te negeren… en hebben individuele groepsleden de neiging zich aan te passen aan de groep.” (mijn nadruk; p.7)

Tips voor compliance professionals:
Indien je oorzaken van schendingen gaat analyseren of met teams gaat werken, let dan vooral op groepen die:
*hecht of homogeen zijn en graag consensus bevorderen;
*gesloten zijn met weinig invloed van buiten;
*een charismatische (dominante) leider hebben;
*weinig objectiviteit of reflectie in de besluitvorming kennen;
*erg overtuigd zijn van zichzelf en hun gelijk;
*hoge druk van buiten ervaren.

Biases om voor op te passen:
Groepen hebben de neiging om relevante informatie te negeren of verkeerd te interpreteren. Van Eijbergen somt een aantal biases op, die voor compliance professionals essentieel zijn om te begrijpen. Ik noem er enkele:

*Pluristic ignorance (het individu denkt dat anderen vóór een idee of voorstel zijn op basis van zijn eigen aanname, puur omdat de anderen geen tegengeluid hebben laten horen);

*Shared information bias (de groep besteedt meer aandacht aan bekende informatie dan aan nieuw ingebrachte informatie);

*Availability bias (minder toegankelijke informatie wordt als minder relevant ervaren, persoonlijke ervaringen juist relevanter);

*Anchoring bias (bij belangrijke beslissingen alleen focussen op twee of drie aspecten).

Wat zouden organisaties kunnen doen om schendingen te voorkómen?
*Vermijd teveel regels, want die werken averechts (p.10);
*Ook het alleen maar voorschrijven van morele waarden heeft een tegenovergesteld effect (p.13); *Bouw evenmin grote compliance afdelingen of aparte integriteitsprogramma’s, maar zorg veeleer dat deze onderdeel worden van de gewone eerste-lijns processen en leiderschapsprogramma’s;
*Hou de gedragscode levend door die permanent op de agenda te hebben als onderdeel van dat primaire proces;
*voorbeeldgedrag op alle niveaus;
*dialoog en reflectie verbeteren de besluitvorming (p.17).

Lees hier de gehele inaugurale rede van prof. Rob van Eijbergen